ΑΚΥΒΕΡΝΗΤΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ – LIVE SESSIONS

(12:49) Ήρθε η ώρα να κάνω κι ένα Live στην αγαπημένη μου γωνιά στο κέντρο, τις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Βρίσκονται επί της Αλεξάνδρου Σβώλου, σχεδόν στη γωνία με Απελλού. Στο πεζοδρόμιο αυτό της Σβώλου έχει μεγάλη περατζάδα, είναι ένα από τα καλύτερα μέρη να καθίσεις -αν στο μεταξύ δεν πεθάνεις από το κρύο.

(12:56) Έχοντας γυρίσει μόλις χθες από την Αγία Πετρούπολη, ήμουν γεμάτος αυτοπεποίθηση πως στην πόλη μου θα έχει ζέστη. Έλα όμως που έχει έναν ύπουλο αέρα που στη σκιά σου ξυλιάζει τα δάχτυλα. Στο σκιερό πεζοδρόμιο της Σβώλου τα πράγματα δεν είναι διαφορετικά. Μια ξύλινη βιβλιοθήκη με ροδάκια στέκεται δίπλα από την είσοδο του μικρού βιβλιοπωλείου. Διάφοροι περαστικοί στέκονται και κοιτάζουν τη βιτρίνα, κουνώντας το κεφάλι και προσποιούμενοι πως γνωρίζουν όλους αυτούς τους συγγραφείς. Έπειτα, συνειδητοποιούν πως δεν τους κοιτά κανείς και εξαφανίζονται.

(13:02) Οι Ακυβέρνητες Πολιτείες έχουν πάρει τ’ όνομά τους από την ομώνυμη τριλογία του Τσίρκα. Τρία βιβλία σε τρεις πόλεις κι ένας συγκινητικός επίλογος στη Θεσσαλονίκη. Η “διακειμενικότητα” του μαγαζιού αυτού δεν έχει τέλος, καθώς η τριλογία αναφέρεται και στον Σβώλο, ενώ εγώ ο ίδιος έχω διαβάσει τις Ακυβέρνητες Πολιτείες στις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Στο μυαλό μου γίνονταν διάφορες εκρήξεις, αναφορικά με τη διάσταση που μπορεί να πάρει ένα λογοτεχνικό έργο, όταν του δίνεις κι εσύ μια σπρωξιά με τα πενιχρά σου μέσα.

(13:08) Παρήγγειλα στην κοπέλα ένα τσάι “Κόκκινη Πλατεία”. Τι αστείο -μέχρι χθες ήμουν στην Πλατεία των Ανακτόρων της Αγίας Πετρούπολης. Το έχω ξαναγράψει, στους Ρώσους αρέσει πολύ να απλώνονται, έχουν άλλωστε άπλετο χώρο. Και οι δύο αυτές πλατείες είναι ένα άψογο παράδειγμα “απλώματος”: ένας τεράστιος χώρος, και γύρω υπέροχα κτίρια, το Ερμιτάζ στην Πετρούπολη, ο Ναός του Αγίου Βασιλείου στη Μόσχα.

(13:13) Το μυαλό μου πετάει στα ταξίδια αυτά. Όσα μαγνητάκια, ψεύτικα αυγά φαμπερζέ και ρώσικα καπέλα κι αν αγοράσεις, όσες φωτογραφίες κι αν τραβήξεις, στο μυαλό σου πάντα θα επιστρέφουν εκείνες οι μικρές λεπτομέρειες, εκείνοι οι κόκκοι σκόνης μέσα στις γιγαντιαίες πλατείες και οι μικρές πινελιές στους χιλιάδες πίνακες των μουσείων. Κι έτσι, καθισμένος ανάμεσα στις χιλιάδες βιβλίων των Ακυβέρνητων Πολιτειών, μένω άναυδος με το πόσα ταξίδια μπορείς να κάνεις εδώ μέσα, χωρίς να ξεμυτίσεις ούτε λίγο από το όριο των ονείρων σου.

(13:19) Στο μικρό καφέ παίζει ήπια μουσική. Αν την ακούσεις, είναι δύσκολο να σταματήσεις να την ακούς. Είναι σαν το τικ-τακ των ρολογιών μέσα στη σιγή της νύχτας. Θέλει τεράστια δύναμη σκέψης για να αποβάλεις τους ενοχλητικούς θορύβους. Η μουσική εδώ μέσα ταιριάζει περιέργως με τον χώρο. Είναι σαν να έχει ξεπηδήσει από κάποιο βιβλίο. Από ποιο, δεν έχω ιδέα. Εδώ μέσα έχει ένα κάρο βιβλία. Ελάτε να το βρείτε εσείς.


(13:24) Πριν από λίγο μπήκε μέσα ένας εξαιρετικά περίεργος τύπος, ντυμένος πιο ζεστά απ’ ό,τι ήμουν εγώ στην Πετρούπολη, ο οποίος ζήτησε μερικά βιβλία του Μαγιακόφκσι. Θυμάμαι πως πριν μερικές ημέρες ήμουν στο “Σπίτι του Βιβλίου” στην Αγία Πετρούπολη, ένα τεράστιο και επιβλητικό κτίριο στην Невский проспект. Εκεί, ανάμεσα στους εκατοντάδες Ρώσους συγγραφείς, είχε πέσει το μάτι μου και σε έργα του Μαγιακόφκσι, στη γλώσσα του βεβαίως. Η φωνή της υπαλλήλου με έβγαλε από τις ονειροπολήσεις μου. “Ψάχνετε κάτι συγκεκριμένο από Μαγιακόφσκι;” “Όχι, δεν έχω διαβάσει ποτέ, απλώς θέλω να τον ψάξω.” Στο μυαλό μου γυρνά η φράση: όποιος ρωτά, παραμένει ανόητος για 5 λεπτά. Όποιος δε ρωτά, παραμένει ανόητος για πάντα.

(13:29) Ο κύριος άρχισε να κάνει σπαστικές κινήσεις με τα πόδια του, έβγαλε την κουκούλα του και φανέρωσε έναν κόκκινο σκούφο. Άνοιξε το πρώτο βιβλίο στην τύχη και το ξεφύλλισε. Μετά από λίγο σηκώθηκε και έριξε μια ματιά στο ράφι της ξένης ποίησης, χωρίς να καταφέρει να εντοπίσει άλλο έργο του Μαγιακόφσκι. Πήρε αυτό που ξεφύλλιζε τόση ώρα και το πήγε στο ταμείο. Κόστιζε 14 ευρώ. Έφυγε, χωρίς να μου λύσει την απορία για το πόσο κανονική ήταν η ζωή του, παρά τις τόσες περιέργειές του.

(13:36) Ρίχνω μια ματιά στο ράφι των βιβλίων στα αριστερά μου: φιλοσοφία. Ντεκάρτ, Νίτσε, Μαρκήσιος ντε Σαντ, Μπαλζάκ. Ανάθεμα κι αν έχουμε διαβάσει δυο γραμμές από τα λόγια των ανθρώπων τα οποία καθημερινά στριμώχνουμε μέσα στις κουβέντες μας, σαν να έχουμε βαθιά γνώση επί του θέματος. “Βέβαια, αυτό το είπε κι ο Μπορντέλ” “Μπωντλαίρ, Χριστιανέ μου, Μπωντλαίρ!” Τι μπέρδεμα. Είχαν κι αυτοί κάτι επίθετα, μας κάνουν ρεζίλι, κακό χρόνο να ‘χουν.

(13:41) Κάθε φορά που μπαίνω εδώ μέσα, με τρώει ένα περίεργο συναίσθημα. Ένα άσβεστο άγχος από το πόσα δεν έχω διαβάσει αλλά και μια άγρια χαρά για όλα αυτά που έχω ακόμη να διαβάσω. Είναι, νομίζω, πώς θέλει να το δει ο καθένας, το γνωστό παράδειγμα με το γεμισμένο μέχρι τη μέση ποτήρι. Μόνο που σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι μισογεμισμένο: είναι άδειο, με 2-3 σταγονίτσες μέσα. Σε σένα μένει να προσπαθείς να το γεμίσεις -ή να σιχτιρίσεις και να το πετάξεις στον τοίχο να το σπάσεις. 

(13:46) Ένας βιολιστής μπήκε μέσα. Άρχισε να παίζει, κοιτώντας μας στα μάτια για να δει αν υπάρχει περίπτωση να του δώσουμε κάτι. Βλέποντας πως δεν έχει τύχη, σηκώθηκε να φύγει, γκρινιάζοντας για την τσιγκουνιά μας. Πόσο αστείο -αν του δίναμε, θα μας έλεγε εγκάρδια ευχαριστώ. Ο βιολιστής προσπέρασε χιλιάδες ενδιάμεσα συναισθήματα, σαν να έκανε παράνομη προσπέραση από τη δεξιά λωρίδα της Εθνικής Οδού.

(13:51) Τις τελευταίες μέρες είδα πολλά πράγματα που κατά πολύ με ξεπερνούν: είδα γιγαντιαίες πλατείες, σπουδαία θέατρα και χιλιάδες βιβλία. Ένιωσα πιο μικρός από ποτέ, οριακά ανύπαρκτος. Ένιωσα θνητός, αδύναμος να αλλάξω αυτά που με χαρακτηρίζουν. Είμαστε μικροί, δεσμευμένοι. Έχουμε ανάγκη 8ωρα ύπνου, φαγητό και συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα. Έχουμε πόνους στη μέση, αραιώσεις, φθορές που φέρνει ο χρόνος και δεν παίρνει πίσω. 


(13:55) Η συνειδητοποίηση της θνητότητας είναι από τις πιο σκληρές. Για να την αντιμετωπίσεις, μπορείς να στηριχτείς σε έναν αφέντη ανώτερό σου, όπως είπε ο Καζαντζάκης -ό,τι κι αν είναι για εσένα ο αφέντης. Όμως μέσα σ΄ αυτή τη θνητότητα, μέσα στις δεσμεύσεις που καθορίζουν τη ζωή σου, μέσα στις περιορισμένες δυνατότητες, τις προκαθορισμένες από μια σκληρή βιολογία, σου δίνεται το σπουδαιότερο δώρο: αυτό τις δυνατότητας.

(14:01) Όπου κι αν κοιτάξω γύρω μου, ο τόπος βρωμάει δυνατότητα: μέσα στις τεράστιες πλατείες, μέσα στις σελίδες των χιλιάδων βιβλίων που βρίσκονται αυτή τη στιγμή γύρω μου, μέσα στους στίχους του Bowie. Μπορείς να ξεπεράσεις όλα αυτά που σε κρατάνε κάτω, ίσα-ίσα για μια στιγμή. Μπορείς να ψηλαφίσεις την τελειότητα, να την προσεγγίσεις, να την φέρεις έναν κύκλο, μόνο για μια στιγμή. Ίσα να βγάλεις το κεφάλι πάνω από τον φράαχτη και να μετρήσεις τ’ άστρα.

Μπορείς να γίνεις ήρωας, μόνο για μια μέρα, για μια στιγμή. Κι όμως, πιστεύω πως αρκεί.

This Live Session has ended. See you next Friday.

Advertisements